Druga część spisanych gwarą wspomnień o Bożonarodzeniowych zwyczajach naszych rodziców czy dziadków.

Po wiecerzy to my siedzieli w chałpie ji śpiywali kolyndy cekajonc kiej pujdymy na Pastyrke. A Pastyrka to jus było Boze Narodzyni.  Jak bocym, to na polu zawse był śniyg, ji moze bez to, ze my byli mali, to mi sie zdo, ze bywoł wielgi. Ji sło sie do kościoła po tym wielgim śniegu a świyciły nom jino gwiozdecki na niebie, bo elektryki jesce nie było. Do kościoła trzeja było jiś zawcasu, bo nojpiyrw to była Jutrznia a dopiyro po tym Pastyrka, ji tez za to, coby sie jako wcis do środka. Parafia nasa była wielgo ji na Pastyrce zawse była horma ludzi, ścisk był łokrutny. Ze ta tyn nas kościołek to wytrzymoł, to az dziw. Ludziska sie na wiecerzom najedli fazole, grochu ji ta cego jinnego, to jik po tym pucyło; ze roźnie w tym ścisku woniało. Jak sie zacynała Pastyrka, to łorganista zagroł „Wśród nocnej ciszy" a wsyscy jino na to cekali ji hycili tez śpiywaj. Śpiywali a śpiywali, zdało sie ze tyn nas kościołek zrobił sie wiynksy. Juz nikomu nie było ciasno ani duśno. Było Boze Narodzyni. W nasym kościołecku narodził sie Jezusicek ji wsyćkim było radośnie na dusy. Były tez Pastyrki smutne. W tedy kiej za Niymca ni mogły byś odprawiane w nocy jino rano ji nik nie wiedzioł co bydzie na drugi dziyj. Casym jak my przyśli z Pastyrki ku chałpie, to mama wyciongli z piekarnego pieca brutfanne z kiskami, bo post sie skojcył. Nie bocym zeby było co lepsego na świecie jak ty kiski z piekarnego pieca..
Tak to zacynało sie Boze Narodzyni, nojwiynkse świynto. W Boze Narodzyni to juz nic nie wolno było robić. Chałpy nie zamiatali, łozek nie ścielili, woda była naniesiono w putniach, kole pieca były naukładane drewna, jino tela ze gowiydź trzeja było łodbywać ji łuwarzyć na połednie jakom stuke, łoć ta tez zawse cosik łostało łod wiecerzy, to trzeba to było zjeś zeby sie niy skasyro-wało. Poniektorzy to sie nie myli ani nie cesali, zeby nie gwołcić świynta. W Boze Narodzyni to my śli do kościoła na sume. Ludzi zaś było moc, bo przyśli tez ci, co ta ki jindzij Panu Bogu sie nie naprzykrzali. Bogatsi gazdowie to przyjezdzali koniami ji nojpiyknijsymi sonkami, a jinni to tez w połkoskak. Bocym jak chłopi sie łubiyrali w biołe portki wałaski ji kiyrpce, a zaś baby w spodnice z zopaskami, wysywane jakle, smatki na głowie, łodziywacki ji tez kiyrpce abo tez plecione z wełny kapcie. Teroz kole kościoła som auta a kiejsik pełno było koni z saniami. Koniami to przejezdzali z tamtyk wsi a ji Ciyncinianie tez łocioz ta ni mieli daleko, nale tak było honornij.
Na Boze Narodzyni to było walnie roznyk łobycajow. Ło połnocy to ponoć zwiyrzynta godały ludzkim głosym, nale nik jik nie słysoł, bo ludziska sie boli jiś do sopy zeby nie łusłyseć cego złego ło sobie. Ponoć roz jedyn chłop łusłysoł jak zwiyrzynta godały ze łumrze, to go wzion taki lan-kor, ze ji łumar.  Rano to do saflicka dawali śrybny piniondz, ji jak my sie myli to tym piniondzym jak mydłym, coby my byli zdrowi. W samo połednie zaś to rzykom płynyło wino ji miod. Lecieli my ta casym ze skopcami chytać to wino, nale nigdy sie nom nie łudało. Dzisiok to tak se miarkujym, ze to było bez to, bo nie było radia ani telewizora ji nie dało sie akuratnie naśtelowaj zygarow coby wiedziej kiedy ta dwanosto jes. Jak zaś ze sumy kto seł piyrsy, to był cały rok sykowny ji piyrsy pozbiyroł z pola. Casym to ji starsi śli trzonski na przodku ji byli źli kiej chłopcyska huncwoty jik przegonili. W połednie tez baby kozywały chłopom jiś z putniom po wode. Jak zaś chłop przyseł s tom wodom, to nojpiyrw powinsowoł a potym sie go baba trzy razy pytała: co tam mos ? A łun tez trzy razy łodpowiadoł: wysokom piane, gynstom śmietane ji słodki mlyko. Po tym w chałpie pokropili tom wodom ji dali sie ji napić, coby wsyscy byli zdrowi. Poniektorzy tez jak posypowali kurom abo gołymbiom, to brali łobroncke z becki ji we środek nasypali zbozo, po to zeby sie łuny zawse trzymały przy kupecce. Tyk roznyk zwycajow, to ta było a było, ksionske by napisać.
W Boze Narodzyni to sie nika nie sło, jino siedziało w swojij chałpie. Łopowiadali co ta latoś zrobili, co sie ta łudało a co niy ji tez co bydom robili na przysły rok. Duzo by pisać, bo jak sie tak zbocuje, to sie wygrzebujom z pamiynci ty starodowne łobycaje.
W drugi dziyj świont jes świyntego Scepona ji na tom pamiontke w kościele na sumie świyn-cili łowies. Downij to nojwiyncyj ludzi chodziło do kościoła na sume. Zrestom w niedziele ji świyn-to były jino trzy Mse Świynte, ranno, dziewionto ji suma. Brzuśnianie, Bystrzanie ji Wieprzanie mieli daleko do kościoła, to ta chodzili na sume. Na Juscyne to jeździł ksiondz z Ciynciny ji łod-prawioł jednom Mse Świyntom w niedziele. Nie jeździł som, ba przyjezdzoł furmon kolasom abo sonkami zeby go zawiyś ji przywiyź nazod. W kościele zaś była ciśba wielgo. Młodzi to tak jako ji dziś stowali na zadku pod chorym abo ji pod dzwonnicom a tyn łowies co mioł byś świyncony to mieli w kabzak. Zaś gażdziny ji gazdowie, to mieli po pore kłosek łowsa piyknie zwionzanego. Jak ksiondz seł po kościele z kropidłym świyncić, to jus pod chorym zacyni na niego młodzi chybać ty ziorka co mieli schowane, niby na pamiontke kamiyniowanio Świyntego Scepona. Bocym jak to świyncił ksiondz Bryndza, a cupryne mioł kryntom ji gynstom, to jak seł nazod pełno mioł na głowie zbozo. Nale był rod ji sie śmioł.  W kościele w kaplicy z prawej strony, zawse była sopka. Nad sopkom świyciła sie gwiozda. Wsyćko było tak joko to jes teroz a przece wtedy kiej my byli mali, to my sie ni mogli napatrzeć tym dziwom.
W piyrsy dziyj świont to ta łu nas niewiele warzyli, bo trzeja było zjeś to, co łostało łod Wi-lije. Za to na drugi dziyj, to jus nawarzyli co ta było. Bywało jus miynso, co go ta bez lato cłowiek niewiela jod, bo sie go nie kupowało, ba jino było ze swojigo chowu. Lodowek ani jinnyk zamra-zarek wtedy tez nie było, to jak mieli co zabić to na zime zeby sie dłuzyj trzymało. Były tez bukty no ji co jino kany, bo zeby na świynta było po świontecnymu ji nicego nie brakowało, to długo na to łodkładali.
Po połedniu to zacynało sie kolyndowanie. Nojpiyrw to śli kolyndnicy ze sopkami, gwio-zdami ji jejik sie puscało do chałpy. Śpiywali kolyndy ji pastorałki jakik sie juz dzisioj nie śpiywo jino som jesce w staryk kantyckak. Wyśpiywali pore zwrotek ji dostowali kolynde. Po tym, ku wie-coru, to po kolyndzie sły dzieci ji śpiywały za łoknami. Casym to walno banda tego chodziła a jedyn  z nik  zbiy-roł kolynde a po tym rozdieloł kiela sie komu nalezało. Kolyndy to śpiywali taki, które sie śpiywało wartko, coby jaknojwiyncyj wyśpiywać. Nawet ty kolyndy co sie śpiywało w kościele pomału jak „Wśród nocnej ciszy", abo „Jezu malusieńki", to do śpiywanło za łoknym  miały jinnom, wartkom nute. Jak sie juz zećmiło, to po kolyndzie zacynali chodzić starsi. Chodzili przewaźnie do znajomyk ji po rodzinie, bo ta bywało ji tak, ze na kolynde to pocynstowali jakim kieluskiym. Ji tak długo, casym jesce w nocy, słysno było jak śpiywali kolyndy. Jedni lepij, inni gorzyj, jakom ta kto mioł nute, nale śpiywali. W drugi dziyj świont, to chodziło sie tez w łodwiedziny do rodziny. Casym to ta ji roz na rok sie sło kany, za to we świynta, to jus wypodało jiś. Jak sie ta ześli, to było łopowiadanio a ło-powiadanio ji śpiywanio kolynd. Casu było duzo ji go tez nie mitrynzyli na radio abo telewizje, bo jik nie było, to ji kolyndnikow było duzo. Po kozdej kolyndzie cy łodwiedzinak, to sie śpiywało :
Za kolynde dziynkujymy,
Scynścio zdrowio wom zycymy,
Byście mieli co potrzeba
A po śmierci śli do nieba.
Kolyndnikom zaś sie łodpowiadało : Tak to Boze dej.  I jo tez wom dziynkujym zeście przecytali cok napisoł i cok se ta zbocył jak my to drzewij świyntowali Godni Świynta.

Z Panym Bogiym. Miyjcie sie ta zdrowo.

Dziadek Staś